أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

401

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

فرمود [ وَ لَيَزِيدَنَّ ] و هر آينه بيفزايد بسيارى را ازيشان آنچه به تو فرستاده شد اى محمّد از قرآن از نزديك خداى تو كفر و طغيان يعنى عند نزول قرآن كفر و طغيان بيفزايند چنان كه در حقّ سوره گفت : « فَزادَتْهُمْ رِجْساً إِلَى رِجْسِهِمْ » آنگه گفت كه : بينداختيم ما در ميان ايشان يعنى جهودان و ترسايان عداوت و دشمنى تا روز قيامت ؛ يعنى ايشان را خذلان كرد و با خود گذاشت تا روز قيامت بر سبيل عقوبت ، چون دانست از حال ايشان كه بر كفر خواهند مردن . طوايف جهودان همه دشمن يكديگراند و تكفير يكديگر ميكنند و اين عداوت در ميان ايشان است و همچنين در ميان جهودان و ترسايان كه ايشان با يكديگر دشمنى كنند و يكديگر را كافر خوانند چنان كه خداى تعالى ازيشان حكايت كرد « و قالت - اليهود ليست النّصارى على شىء و قالت النّصارى ليست اليهود على شىء » آنگه فرمود كه : هرگاه كه ايشان خواهند تا آتش كارزارى بر افروزند و با رسول خداى حرب كنند خداى آن آتش را بنشاند و اين علمى و معجزهء بود رسول را براى آنكه جهودان بقوّت و شوكت بحدّى بودند كه در همهء زمين كس با ايشان مقاومت نكردى و قريش از ايشان مدد خواستند و با ايشان مستظهر بودند و اوس و خزرج در محالفت ايشان منافسه « 1 » نمودند چون رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پيدا شد و باداء رسالت قيام نمود قوّت ايشان بضعف بدل شد و شدّت بخور « 2 » تا رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بنى قريظه را بكشت و بنى النضير و بنى قينقاع را از نشيمن‌شان بيرون كرد و بقايا كه ماندند جزيه بريشان نهاد و فدك ازيشان بستد و اهل وادى القرى او را گردن نهادند و بدولت و صولت او همه مستأصل شدند آنگه خبر داد و گفت : اين جهودان در زمين بفساد سعى ميكنند تا افساد عباد و بلاد كنند بمعاصى خداى و تحريف توراة و تقليب احكام و پوشيدن كار رسول ما صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و خداى مفسدان را دوست ندارد و نخواهد كه ايشان را خير رساند و ثواب دهد . [ سوره المائدة ( 5 ) : آيات 65 تا 66 ] وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْكِتابِ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَكَفَّرْنا عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَ لَأَدْخَلْناهُمْ جَنَّاتِ النَّعِيمِ ( 65 ) وَ لَوْ أَنَّهُمْ أَقامُوا التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ لَأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ ساءَ ما يَعْمَلُونَ ( 66 )

--> ( 1 ) - در نسخ اين تفسير و تفسير ابو الفتوح ( چاپى و خطى ) : « در مخالفت ايشان مناقشه » . ( 2 ) - در قاموس گفته : « الخور بالتحريك الضعف » يعنى خور بفتح خاء و واو بمعنى سستى و ضعف مىباشد .